Certe voor zorgverleners

Meningitis

Verwekker/klinisch beeld

Meningitis, encefalitis

Algemene informatie

De verwekkers van infecties van het centraal zenuwstelsel (CZS) kunnen zeer divers zijn:

-bacteriën; in Nederland zijn Neisseria meningitidis (meningokok) en Streptococcus pneumoniae (pneumokok) de belangrijkste verwekkers. Andere, veel minder frequent voorkomende m.o. zijn o.a Listeria monocytogenes, Haemophilus, Borrelia en, bij pasgeborenen, S agalactiae (GBS) en Escherichia coli.

-virussen; meest voorkomend zijn HSV, VZV, enterovirus en parechovirus.

-parasieten; o.a. Toxoplasmose

-schimmels; o.a. Cryptococcus sp.

Klinische beelden zijn mede afhankelijk van de verwekker, de leeftijd en immuunstatus van de patiënt en kunnen variëren van een mild, self-limiting beeld tot een acute fulminante meningosepsis met hoge mortaliteit.

 

Zie de specifieke verwekkers voor aanvullende informatie.

 

Zie voor meer informatie de LCI-richtlijn meningokokken meningitis/sepsis.

Meningokokken meningitis/sepsis is een meldingsplichtige ziekte (groep C).

 

Diagnostiek: afhankelijk te verwachten verwekker

  • Kweek: kweken van liquor is alleen zinvol bij verdenking bacteriële of fungale infecties.
  • PCR: indicatie virale oorzaak > standaard wordt getest op HSV, VZV en Entero /parechovirus.
  • Serologie: serologiepakket centraal zenuwstelsel >  test op HSV, VZV en Mycoplasma pneumoniae. Bij een acute infectie heeft een PCR op HSV/VZV de voorkeur.

Andere indicaties voor serologie zijn o.a. Toxoplasmose en Borrelia.

Bij verdenking op neuroborreliose is het noodzakelijk zowel liquor als serum (van dezelfde afnamedatum) in te sturen voor het bepalen van de Reiber index.

  • Bloedkweek: indicatie bacteriële CZS infecties > vaak is er tevens sprake van een bacteriemie. Bij voorkeur 2 sets afnemen, idealiter via 2 venapuncties.

 

Kweek

 

afnamemateriaal

liquor

bewaarconditie na afname

kamertemperatuur

inzetfrequentie

dagelijks

onderzoekduur

5 dagen

 

 

PCR

 

afnamemateriaal

liquor

bewaarconditie na afname

koelkast (2°-8°C)

inzetfrequentie

ma/di/wo/do/vr/za

onderzoekduur

1 dag

 

 

Serologie

 

afnamemateriaal

stolbloed, liquor

bewaarconditie na afname

koelkast (2°-8°C)

inzetfrequentie

ma/di/wo/do/vr

onderzoekduur

1 dag (afhankelijk verwekker kan dit oplopen tot ca. 1 week)

 

 

Bloedkweek

 

afnamemateriaal

bloedkweekflesjes (minimaal 2 sets)

bewaarconditie na afname

kamertemperatuur

inzetfrequentie

dagelijks

onderzoekduur

5 dagen