Certe voor zorgverleners

Niet 4 maar 5 soorten malaria die de mens bedreigd

Malaria is één van de meest bedreigende infectieziekten in de (sub)tropen en komt ook geregeld voor in Nederland, met name bij mensen die de (sub)tropen hebben bezocht. De verschijnselen van malaria kunnen nogal uiteenlopen en hebben soms veel weg van griep. De belangrijkste verschijnselen zijn: (vaak hoge) koorts met koude rillingen en hoofdpijn, diarree, algeheel ziektegevoel, braken en spier- en gewrichtspijn. De patiënt wordt snel ernstig ziek.

Blijkt uit de anamnese dat er verdenking is op malaria, vraag dan het onderzoek direct aan. Certe heeft een 24 uur/7 dagen-service voor de diagnostiek van de malaria-infectie voor zowel de eerste- als de tweedelijnszorg. 

Niet 4 maar 5 soorten malaria die de mens bedreigd

Malaria wordt veroorzaakt door protozoën van het geslacht Plasmodium. Voor de mens zijn van belang: Plasmodium falciparum (de veroorzaker van malaria tropica), P. vivax en P. ovale (de veroorzakers van malaria tertiana) en de P. malariae (de veroorzaker van malaria quartana).

Een 5e malaria soort rukt op; de Plasmodium knowlesi. Dit is een op de mens overdraagbare vorm van malaria van de makaken (een apensoort die in Zuid-Oost Azië voorkomt). Deze vorm van malaria, kan zeer hoge infectiegraden bereiken en kan, indien niet tijdig herkent en behandelt, even als Plasmodium falciparum en vivax dodelijk zijn.

Verspreiding malaria wereldwijd (bron: WHO)
Verspreiding malaria wereldwijd (bron: WHO)

Verdenking op malaria en koortspiek

Vraag altijd bij verdenking op malaria altijd direct onderzoek aan. Ook buiten de koortspiek is een malaria-infectie aan te tonen. Onderzoek tijdens koorts heeft juist geen voorkeur, omdat dan veel erytrocyten zijn geïnfecteerd door jonge trofozoieten (zegelringen), waarbij de verschillende soorten Plasmodium moeilijker zijn te onderscheiden.

Verschijnselen

De verschijnselen van malaria kunnen nogal uiteenlopen en hebben soms veel weg van griep. De belangrijkste verschijnselen zijn: (vaak hoge) koorts met koude rillingen en hoofdpijn, diarree, algeheel ziektegevoel, braken en spier- en gewrichtspijnen. De patiënt wordt snel ernstig ziek.

Overdracht

Een patiënt met malaria is niet besmettelijk voor zijn omgeving. Malaria wordt overgedragen door geïnfecteerde Anopheles-muggen (malaria mug). Bij een steek van deze muggen komen de parasieten met het geïnjecteerde speeksel van de mug binnen en dringen in korte tijd door tot in de levercellen voor rijping en deling. Na 8 tot 16 dagen, afhankelijk van de malariasoort, springt de geïnfecteerde levercel open en komen duizenden merozoiëten in de bloedbaan om binnen seconden rode bloedcellen te infecteren. Allen bij P. vivax en P. ovale kunnen leverstadia achter blijven (lever hypnozonten). Vandaar dat bij deze twee typen infecties altijd een nabehandeling met primaquine noodzakelijk is (kan niet geven worden bij patiënten met G6PD deficientie) om deze leverstadia ook op te ruimen.

Diagnostiek

De afdeling klinische chemie van Certe heeft geheel volgens de richtlijn een 24 uur/ 7 dagen service voor de diagnostiek van de malaria infectie voor eerste- en tweedelijns zorg. De aanvrager wordt telefonisch geïnformeerd over de uitslag. Bij een negatieve uitslag en geen alternatieve diagnose, dient deze in twee op-een-volgende dagen te worden bevestigd, voordat een malaria infectie kan worden uitgesloten

Gezien het bovenstaande is het duidelijk dat voor een goede herkenning van de soort en het inzetten van de juiste behandeling , een volledig ingevuld aanvraagformulier van het groot belang is. Deze zijn bij Certe via deze website of telefonisch (088 - 23 71 132) te bestellen.

De diagnostiek berust op een beoordeling door een expert van een speciaal gekleurd dikke druppel bloedpreparaat. De afname, kleuring en beoordeling kan plaatsvinden op een van ziekenhuislocaties aangesloten aan Certe. Ook worden er als ondersteuning van de diagnostiek immunochemische testen voor malaria ingezet.

Vragen aan specialisten

Voor vragen over malaria diagnostiek kunt u terecht bij:

Drs. Rob F.M. Oude Elferink, klinisch chemicus

Of de dienstdoend klinisch chemicus (088 – 23 70 182).

Voor vragen over de behandeling van malaria kunt u terecht bij:

Dienstdoend arts-microbioloog, bereikbaar via de receptie van de ziekenhuizen.